| |
|
|
|
|
|
Miljoenpoten (Diplopoda, vroeger: Chilognatha) zijn een klasse van geleedpotige dieren uit de onderstam van de duizendpotigen (Myriapoda). Het zijn op het land levende dieren, die met uitzondering van koude of droge regionen, overal ter wereld, maar toch voornamelijk in de tropen te vinden zijn. Tot nu toe werden reeds een 10.000-tal soorten opgetekend en beschreven. De miljoenpoot behoort tot de grootste klasse der duizendpotigen. En dat zal wel zo blijven, aangezien sterk vermoed wordt dat er nog maar een klein aantal soorten werd ontdekt en beschreven. Voornamelijk in de tropen is er nog heel wat werk aan de winkel. Logischerwijze leven deze dieren op of onder de bodem, maar naargelang de soort vindt men ze ook aan de waterkant of in het struikgewas, waar ze zich naar hartelust tegoed doen aan al dan niet wegrottende delen van planten. Rottend plantenmateriaal, wortels van planten, bladeren en rijp fruit zijn het voedsel bij uitstek voor de meeste soorten. Soms worden ook kadavers opgeruimd. Gezien ze niet tot bijten in staat zijn, heeft de natuur voor aangepaste monddelen gezorgd, die het hen mogelijk maken het materiaal eerst te bevochtigen om er dan achteraf deeltjes van te kunnen afschrapen en die naar binnen te werken. Ook dood hout, algen en zelfs paddestoelen worden aldus opgepeuzeld. Het mag duidelijk zijn dat miljoenpoten zeer nuttige dieren zijn, die in het ecosysteem een vooraanstaande rol vervullen.
Beschrijving
Een miljoenpoot heeft een kop en een uit een aantal segmenten bestaand lijf(het achterlijf), maar, zoals dit eveneens bij de duizendpotigen het geval is, geen borststuk. Er is een duidelijk onderscheid waar te nemen tussen miljoenpoten (Diplopoda) en duizendpoten (Chilopoda). Ten eerste hebben miljoenpoten op de kop twee merkelijk kortere antennes dan de duizendpoten. Bovendien is bij de meeste miljoenpoten het lichaam cilindrisch, terwijl dit van de duizendpoten afgeplat is. Om de zaak toch nog ingewikkelder te maken zijn er bij beide groepen uitzonderingen. Zodra ze worden verstoord gaan de miljoenpoten zich als een spiraal opvouwen. Sommige soorten zijn te vergelijken met een gordeldier. Ze kunnen zich inderdaad eveneens in hun pantser oprollen(de oprollers).De antennes bevatten ovaalachtige ringen, samen het orgaan van Tömösváry genoemd,die naar alle waarschijnlijkheid de vochtigheidsgraad moeten vaststellen. Ze zouden ook over chemoreceptoren beschikken, dit om andere stoffen te kunnen onderscheiden. De eerste drie segmenten hebben maar twee poten. Bij de moderne soorten zijn de segmenten paarsgewijs versmolten, zodat elk segment hier telkens over twee potenparen beschikt(Diplo(-)poda). Dit onderscheidt hen dan weer van de duizendpoten, die altijd maar één paar poten per segment bezitten. Naast twee paar poten heeft ieder segment ook twee trachee-openingen, stigmata genaamd. De benaming miljoenpoot is alleszins mislijdend te noemen. Bij de meeste miljoenpoten ligt het aantal tussen de 80 en de 400. Een uitzondering hierop is de Illacme plenipes, die er toch maar liefst 750 heeft. Er bestaan ook duizendpoten die zelfs meer poten hebben dan miljoenpoten. In een poging de waarheid beter te benaderen spreken de Duitsers en de Engelsen terecht over duizendpotigen en honderdpotigen Wat het voortbewegen betreft zijn er ten opzichte van de duizendpoot voor de miljoenpoot een aantal belemmeringen. Dit kan enigszins onlogisch klinken! Enerzijds bewegen de pootjes zich echter onafhankelijk van elkaar en moeten ze dikwijls halt houden (golfsgewijze verplaatsing)en anderzijds moeten ze ook een veel zwaarder lichaam torsen. De dikkere huid is alvast een voordeel. Deze beschermt hen dan weer beter tegen het uitdrogen. Met de vele pootjes en het stompe lichaam kan de miljoenpoot zich ook zeer vlug in de aarde boren.
Ontwikkeling.
Daar waar het wijfje sterft na het afleggen van de eitjes, is dit niet altijd het geval bij de mannetjes. Deze blijken plots weer volwassen nimfen te zijn geworden. Na vervelling worden ze zelfs door de natuur weer voorzien van nieuwe geslachtsorganen, metamorfose die zich bovendien herhaalde malen kan voordoen,dit waarschijnlijk opdat er steeds meer mannetjes dan wijfjes zouden zijn. De paring, waarbij mannetje en wijfje zich met de pootjes in een innige verstrengeling aan elkaar vastklampen, duurt meestal een hele tijd. Bij sommige soorten werken de achterste poten als een soort tang, dit om het wijfje nog beter in hun greep te kunnen houden. Het sperma wordt vanuit de geslachtsorganen, die zich hier uitzonderlijk op het tweede segment achter de kop bevinden, met speciaal daartoe bestemde pootjes bij het wijfje overgebracht. Het wordt daar eventueel opgehouden tot het gepaste moment is aangebroken om de eitjes af te leggen. Men weet met zekerheid dat sommige miljoenpoten soms bij vergissing met een soort die eigenlijk niet tot de hunne behoort paren. Er werden tot op heden echter nog geen kruisingen gevonden.
Verdediging
Naast het gepantserd lichaam beschikken de duizendpoten nog over andere middelen om zich van de vijand te ontdoen. Ofwel rollen ze zich in een bolletje op, ofwel maken ze zich zo vlug mogelijk uit de voeten, ofwel graven ze zich in. Ze kunnen ook irriterende vloeistoffen en zelfs giftige gassen verspreiden. De monddelen spelen bij het doden van parasieten en schimmels een belangrijke rol. Ze worden dan ook telkens weer grondig gereinigd. De miljoenpoot slaagt er nochtans niet in alle parasieten te verdelgen. Voornamelijk zij die zich bevinden op plaatsen tussen de poten waar hij niet bij kan, bezorgen hem de nodige last. De miljoenpoten en voornamelijk de volwassen nimfen zijn zeer zwak tijdens de vervelling. Deze vervelling gebeurt regelmatig en kan meerdere dagen duren, tijd die nodig is om een nieuw pantser te maken. Vele soorten verbergen zich gedurende die periode in een soort 'vervellingskamer' onder de grond. Schimmels, bacteriën en parasitaire wormen kunnen het lichaam van de miljoenpoot binnendringen. Miljoenpoten worden gegeten door merels, lijsters, egels en sommige soorten kevers.
Miljoenpoten als huisdier
Sommige soorten zijn zeer gemakkelijk te houden en lusten voornamelijk vers fruit. Er zijn soorten die 7 tot 10 jaar oud kunnen worden en een lengte van meer da 20 cm bereiken. Een vochtige omgeving met een groot aantal schuilplaatsen is een must. Voornamelijk schimmels vormen bij het kweken een probleem.
Soorten die algemeen in Europa voorkomen
1. Tachypodiulus Niger
Lengte: 50mm
Lichaam: cilindervormig
Verdediging: oprollen
2. Polydesmus angustus
Lengte: 25mm
Lichaam: meer afgeplat
Voorkomen: in bladstrooisel/rottende planten
3. Glomeris marginata(lijken op rolpissebedden)
Lengte: 20mm
Lichaam: forser dan bovenvermelde soorten
Verdediging: oprollen
Poten: 17 tot 19 paar
Voorkomen: onder stenen of bladeren(plantaardig voedsel)
Deze miljoenpoot behoort tot de oprollers . Het dier kan zich oprollen en is forser dan de
eerste twee bovenstaande soorten.
|
|
|
|
|
|
| |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
